İstanbul, “Çağdaş Sanatlar ve Şiir: Nazım Hikmet Sempozyumu” için iptal kararı alırken, Paris’teki Sorbonne Üniversitesi bu karara “hayır” diyerek sempozyuma ev sahipliği yapacağını duyurdu. İstanbul Valiliği’nin “genel güvenlik ve kamu düzeni” gerekçesiyle iptal ettiği etkinlik, aynı program ve katılımcılarla 28-29 Eylül 2024 tarihlerinde Sorbonne’da gerçekleştirilecek.
Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından 28-29 Eylül 2024 tarihlerinde yapılması planlanan Nazım Hikmet Sempozyumu, İstanbul Valiliği İl İdaresi Kanunu’na dayanarak 25 Eylül 2024 tarihli kararıyla iptal edildi. Bu iptal kararına tepki gecikmedi ve uluslararası arenada yankı buldu. Kısa süre sonra Paris’teki Sorbonne Üniversitesi bünyesindeki Doğu Dilleri ve Uygarlıkları Ulusal Enstitüsü (INALCO), sempozyuma kapılarını açarak etkinliğin planlandığı gibi devam etmesini sağladı. Bu hamle, akademik özgürlük ve ifade hürriyetine yönelik uluslararası bir destek olarak kayıtlara geçti.
Paris, Akademik Özgürlüğe Ev Sahipliği Yapıyor
İstanbul’daki iptal kararına rağmen, sempozyumun orijinal ruhu ve içeriği Paris’e taşındı. Sorbonne Üniversitesi, yayımladığı duyuruda şu ifadelere yer verdi: “İptal edilen Nazım Hikmet Sempozyumu, orijinal programı ve katılımcılarıyla, aynı tarih ve saatlerde Sorbonne Üniversitesi’nde düzenlenecektir.” Bu açıklama, iptal kararını kınayan ve akademik dayanışmanın önemini vurgulayan güçlü bir mesaj olarak yorumlandı.
Sempozyumun İçeriği ve Nazım Hikmet’in Mirası
Sempozyum, Türk ve dünya edebiyatının önde gelen isimlerinden Nazım Hikmet Ran’ın eserlerini ve çağdaş sanatlar üzerindeki etkilerini ele almayı hedefliyordu. Toplantının ana konuşmacılarından biri, Türkiye’nin önde gelen ekonomistlerinden Prof. Dr. Korkut Boratav olarak belirlenmişti. Ayrıca, Prof. Dr. Emre Madran ve Prof. Dr. Özer Orgun gibi akademisyenlerin de sunum yapacağı açıklanmıştı. Nazım Hikmet’in 1951’de elinden alınan vatandaşlığı 2009’da iade edilmiş olsa da, eserleri ve yaşamı Türkiye’de zaman zaman tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bu sempozyumun iptali, yazarın mirası üzerindeki kültürel ve siyasi gerilimi bir kez daha gündeme getirdi.
Güvenlik Gerekçesiyle İptallerin Uzun Geçmişi
İstanbul Valiliği’nin Nazım Hikmet Sempozyumu’nu “genel güvenlik ve kamu düzeni” gerekçesiyle iptal etmesi, Türkiye’de son yıllarda benzer gerekçelerle iptal edilen çok sayıda etkinliği akıllara getirdi. Akademik konferanslardan anma törenlerine, panellerden sanat etkinliklerine kadar pek çok buluşma, valilikler tarafından alınan kararlarla engellenmişti. Bu durum, sivil toplumun ve akademik camianın ifade özgürlüğü üzerindeki baskılara ilişkin endişelerini artırıyor.
Geçmişteki Benzer Vakalar
- 2013: İstanbul Valiliği, “güvenlik” gerekçesiyle Hrant Dink anma törenini iptal etti. Etkinlik daha sonra başka bir yerde yapıldı.
- 2014: Erzincan Valiliği, “güvenlik” gerekçesiyle Dersim Sempozyumu’nu iptal etti.
- 2015: Diyarbakır Valiliği, “güvenlik” gerekçesiyle Kürt Sorunu ve Çözüm Arayışları Sempozyumu’nu iptal etti.
- 2015: TMMOB’un düzenlediği “Türkiye’de Sansür ve Yasaklar Paneli”, İstanbul Valiliği tarafından iptal edildi.
- 2016: Adana Valiliği, “güvenlik” gerekçesiyle Yılmaz Güney Sanat Sempozyumu’nu iptal etti.
- 2017: Çağdaş Hukukçular Derneği Paneli, Ankara Valiliği tarafından iptal edildi.
- 2024: Antalya Valiliği, “güvenlik” gerekçesiyle Nikos Kazancakis Paneli’ni iptal etti.
Bu iptal silsilesi içinde Nazım Hikmet Sempozyumu’nun da yer alması, Türkiye’de kültürel ve akademik etkinliklerin düzenlenmesi önündeki engellerin devam ettiğini gösteriyor. Sorbonne’un sempozyuma ev sahipliği yapma kararı ise, Türkiye’de kısıtlanan akademik ve kültürel alanların uluslararası platformlarda kendine yer bulabileceğine dair önemli bir emsal teşkil ediyor.
İstanbul “İptal” Dedi, Sorbonne “Hayır”
Evet, İstanbul Valiliği “Çağdaş Sanatlar ve Şiir: Nazım Hikmet Sempozyumu”nu “genel güvenlik ve kamu düzeni” gerekçesiyle iptal etmiştir. Ancak Paris’teki Sorbonne Üniversitesi (INALCO), bu iptal kararına karşı çıkarak sempozyuma orijinal program ve katılımcılarla ev sahipliği yapacağını duyurmuştur.